Tıpkı ilgilinin rızasında olduğu gibi varsayılan rıza da haksızlığı ortadan kaldırabilen bir hukuka uygunluk sebebi olup, hastanın kendi geleceğini belirleme hakkı üzerinde tasarrufta bulunulması ile vücut bulan bir ceza hukuku kurumudur. Varsayılan rızanın koşullarının somut olayda tam ve sakatlanmaksızın oluşması, müdahalede bulunan kişinin –hekimin- cezai sorumluluğunun tespitinde en belirleyici unsurdur. Koşullardan birinin ya da bir kaçının oluşmaması hekimin kasıtlı suçlardan sorumlu olmasına dahi yol açabilmektedir. Tüm bunların yanında hekimlerin de mesleki uygulamalarında çeşitli hatalı kararlar vermeleri mümkündür.
Varsayılan rıza ilgilinin TCK m. 26 II anlamından olağan rızasının (ilgilinin rızası) alınamadığı hâllerde devreye girebilecek bir hukuka uygunluk sebebidir.[1] Varsayılan rızada nesnel ve öznel bir değerlendirmeyle mevcut somut olayda gerçekleşecek müdahaleye, rızası alınamayan ilgilisi tarafından rıza verileceğinin kabul edilmesi söz konusudur. Tıpkı ilgilinin rızasında olduğu gibi varsayılan rızada da ilgilinin (hastanın) Anayasa m. 17 kapsamında güvenceye alınan maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı, bu kapsamda da kendi geleceğini belirleme hakkına yönelik bir müdahalede bulunulmaktadır. İşte bu yüzdendir ki varsayılan rızada hasta iradesi ön planda tutulmalıdır. Hastanın kendi geleceğine yönelik hukuki sınırları aşan bir saldırının vuku bulmaması bakımından her somut olayda varsayılan rızanın koşullarına mutlaka uyulması gerekecektir. Koşullar oluşmadan gerçekleştirilen müdahaleler TCK anlamında suç teşkil edebilecektir.
[1] Varsayılan rızanın gelenek hukukunda bulunması konusunda 4. CD, E 2013/33456, K 2016/1206, 25.01.2016; Kangal, GÜHFD (Sayı 4) 2011, 223 (226): “Varsayılan rıza, ilgilinin rızası ile zorunluluk durumu hukuka uygunluk nedenlerinin arasına sıkışmış, kendine dar bir uygulama alanı bulabilen bir hukuka uygunluk nedenidir.”Yazar’a göre [Kangal, GÜHFD (Sayı 4) 2011, 223 (232)] varsayılan rıza “izin verilen riske dayanan, kanun üstü bağımsız bir hukuka uygunluk nedeni”dir.